← Tất cả bài viết

Kỹ năng công sở

CUỐI NĂM, COI CHỪNG SẾP MẮC “BỆNH NÃO CÁ VÀNG”

Phan Công Quý · Tò Vò Tò Mò

CUỐI NĂM, COI CHỪNG SẾP MẮC “BỆNH NÃO CÁ VÀNG” Xem video

Nhân viên làm tốt 11 tháng, tháng cuối mắc một lỗi, thế là cả năm bị đánh giá không tốt. Còn có người 11 tháng làm việc làng nhàng, tháng cuối lập được chút thành tích, bỗng nhiên trở thành nhân viên xuất sắc.

Nghe vô lý, nhưng ở không ít doanh nghiệp, chuyện này lại rất... bình thường.

Cuối năm là mùa đánh giá nhân sự, xét tăng lương, thưởng và thăng chức ở các doanh nghiêp. Ở nhiều công ty, đặc biệt là doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, việc này thường bắt đầu từ tháng 11).

Về nguyên tắc, đây là đợt đánh giá kết quả làm việc của cả 12 tháng trong năm.

Nhưng khổ nỗi, có những vị sếp trí nhớ chỉ đủ dùng cho... 30 ngày gần nhất.

Một nhân viên suốt 10 tháng vượt KPI, việc khó không né, sếp giao việc gấp vẫn cố gắng hoàn thành, đồng nghiệp gặp khó khăn cũng xắn tay vào giúp.

Thế rồi tháng 10, anh ta để xảy ra một sai sót.

Đến buổi đánh giá cuối năm, sếp phán:

"Nhìn chung năm nay em cũng cố gắng. Nhưng anh vẫn chưa hài lòng về sự cố vừa rồi...". “Em rất tốt nhưng anh rất tiếc…”.

Và thế là xong phim.

11 tháng làm tốt không đủ để sếp nhớ. Một tháng làm sai thì sếp nhớ đến tận... mùa thưởng.

Ngược lại, có người cả năm làm việc bình bình, KPI lên xuống như biểu đồ chứng khoán. Nhưng gần đến kỳ đánh giá lại lập được vài thành tích, xuất hiện đúng lúc, báo cáo đúng chỗ, gãi ngứa sếp đúng nơi.

Thế là sếp khen:

"Anh thấy thời gian gần đây em tiến bộ vượt bậc. Rất đáng ghi nhận!"

Đúng là ở một số nơi, làm tốt cả năm chưa chắc bằng làm tốt đúng lúc sếp chuẩn bị chấm điểm.

Trong tâm lý học, hiện tượng này gọi là Recency Bias – thiên kiến gần đây. Nói nôm na, não của một số vị lãnh đạo giống như bộ nhớ điện thoại sắp đầy: chuyện mới thì lưu rất kỹ, chuyện cũ tự động... xóa bớt cho nhẹ máy.

Nhưng điều đáng nói là có những người đang dùng một trí nhớ rất ngắn để quyết định cả một năm thu nhập và cơ hội phát triển của người khác.

Và hậu quả đôi khi đắt hơn nhiều so với khoản tiền thưởng mà doanh nghiệp tưởng mình vừa tiết kiệm được.

Một nhân viên bị đánh giá thiếu công bằng có thể vẫn im lặng, vẫn vui vẻ bắt tay sếp. Nhưng trong đầu họ đã bắt đầu nghĩ: “À, hóa ra ở đây mình cố gắng cả năm cũng chẳng bằng một lần làm phật ý sếp.”

Từ đó, người từng nhiệt tình nhận việc khó bắt đầu biết từ chối. Người từng chủ động giúp đồng nghiệp bắt đầu chỉ làm đúng phần việc của mình. Người từng xem công ty như ngôi nhà thứ hai bắt đầu cập nhật CV.

Đáng sợ nhất không phải là nhân viên nghỉ việc, mà là họ đã nghỉ cống hiến từ lâu, chỉ còn đi làm để chờ cuối tháng... ting ting.

Rồi đến khi người giỏi nộp đơn xin nghỉ, có vị sếp lại ngạc nhiên: “Sao vậy em? công ty đối xử với em có gì không tốt mà em nghỉ?"

Có khi họ không nghỉ vì tiền thưởng thấp.

Họ nghỉ vì nhận ra sếp mình chẳng thực sự hiểu mình đã làm được những gì.

BÀI HỌC CHO NGƯỜI LÀM LÃNH ĐẠO

Đánh giá nhân viên không phải là cuối năm ngồi uống cà phê, lục lại trí nhớ xem gần đây ai làm mình hài lòng, ai khiến mình bực mình.

Muốn công bằng, hãy nhìn vào kết quả của cả 12 tháng. Có dữ liệu, có ghi nhận thành tích lẫn sai sót, chứ đừng đánh giá bằng cảm xúc hay trí nhớ nhất thời.

Làm quản lý mà đánh giá nhân viên chỉ bằng những gì mình còn nhớ thì khác gì review một cuốn sách 12 chương nhưng chỉ đọc mỗi chương cuối?

Tôi luôn nghĩ rằng, sự công bằng trong đánh giá nhân sự là một trong những thước đo quan trọng nhất về năng lực và cái tâm của người lãnh đạo.

Nhân viên có thể chấp nhận mình chưa giỏi, chưa xứng đáng được tăng lương hay thăng chức. Nhưng rất khó chấp nhận việc những cống hiến của mình bị lãng quên hoặc phủ nhận.

Nhân viên không sợ sếp có trí nhớ kém. Họ chỉ sợ sếp nhớ rất dai lỗi của họ, nhưng lại rất mau quên công lao của họ.

Đừng để sự công tâm chỉ xuất hiện trong những bài diễn văn về văn hóa doanh nghiệp, còn đến mùa xét thưởng thì... biến mất.

Bởi sếp có thể quên những gì nhân viên đã cống hiến. Nhưng nhân viên thường nhớ rất lâu cách mà sếp đã đối xử với họ.

Chúc cả nhà có 1 mùa đánh giá công tâm

Nghe chính tác giả kể lại câu chuyện này

Video của bài viết nằm ngay ở đầu trang, bấm là xem.

Xem videoĐăng ký workshop

Cùng mảng kỹ năng công sở