TÀU CHÌM VÌ NGƯỜI CHÈO HAY NGƯỜI CHỈ ĐẠO?
Phan Công Quý · Tò Vò Tò Mò

Ngày xưa, có một con Cá Sấu làm chủ một hãng vận tải đường sông.
Thuở ban đầu, hãng chỉ có một chiếc thuyền nhỏ và một anh Rái Cá chèo thuyền rất giỏi. Rái Cá thuộc từng khúc sông, hiểu từng con nước, biết lúc nào nên tăng tốc, lúc nào phải đổi hướng. Cá Sấu chỉ cần giao hàng và địa điểm, còn chèo thế nào thì để Rái Cá quyết.
Nhờ vậy, thuyền chạy nhanh, hàng giao đúng hẹn, khách ngày càng đông. Chẳng bao lâu, chiếc thuyền nhỏ trở thành một con tàu lớn.
Và cũng từ ngày ấy, mọi chuyện bắt đầu thay đổi.
Một hôm, Cáo đến gặp Cá Sấu, thủ thỉ: "Thưa ông chủ, ngày trước thuyền nhỏ thì giao hết cho Rái Cá cũng được. Nhưng bây giờ cơ nghiệp lớn thế này, chẳng lẽ ông cứ để một mình hắn muốn làm gì thì làm? Lỡ hắn qua mặt ông thì sao?"
Cá Sấu nghe có lý. Thế là Cáo được bổ nhiệm làm Trưởng ban Giám sát vận hành. Từ đó, trước mỗi chuyến đi, Rái Cá phải trình kế hoạch, báo cáo lộ trình và giải thích vì sao mình chọn con nước ấy. Thuyền bắt đầu chạy chậm hơn.
Cáo lại tâu: "Thưa ông chủ, một mình tôi giám sát không xuể. Phải có thêm người kiểm tra!" Cá Sấu gật đầu. Khỉ được tuyển về làm Trưởng phòng Kiểm soát chất lượng. Vẹt phụ trách Báo cáo và Đánh giá hiệu suất. Rùa phụ trách Quy trình và Phê duyệt.
Từ đó, muốn đổi hướng, Rái Cá phải xin ý kiến Khỉ. Muốn tăng tốc, phải được Rùa phê duyệt. Cuối ngày phải nộp báo cáo cho Vẹt. Còn Cáo chẳng cần biết chèo, chỉ cần ngồi cạnh ông chủ và báo cáo rằng mọi thứ đang được kiểm soát rất chặt chẽ.
Điều kỳ lạ là càng nhiều người quản lý, con tàu càng chạy chậm. Khách hàng bắt đầu phàn nàn, doanh thu sụt giảm. Cá Sấu nổi giận, triệu tập cuộc họp khẩn cấp. Cáo lập tức đứng lên: "Thưa ông chủ, nguyên nhân là năng suất của bộ phận chèo thuyền quá thấp. Tôi đề nghị siết KPI, tăng cường giám sát và báo cáo từng giờ!"
Cả Khỉ, Vẹt và Rùa đồng loạt vỗ tay.
Chỉ có Rái Cá ngồi im. Anh biết vấn đề nằm ở đâu, nhưng mỗi lần lên tiếng, Cáo lại bảo: "Anh chỉ là người chèo thuyền. Hãy tập trung làm tốt chuyên môn. Chuyện quản trị đã có lãnh đạo lo!"
Rồi một ngày, con tàu gặp dòng nước xoáy. Rái Cá hét lớn: "Phải đổi hướng ngay, nếu không tàu sẽ va vào bãi đá!" Khỉ yêu cầu đánh giá rủi ro. Vẹt đòi cập nhật báo cáo. Rùa nói chưa đủ chữ ký phê duyệt. Còn Cáo chạy vào báo với Cá Sấu rằng Rái Cá đang có dấu hiệu không tuân thủ quy trình.
Đến khi lệnh được ban xuống, con tàu đã va vào bãi đá. Nước bắt đầu tràn vào khoang.
Cả đám quản lý nháo nhào tìm người chịu trách nhiệm. Khỉ bảo mình đã kiểm soát đúng. Vẹt bảo báo cáo đã gửi đầy đủ. Rùa bảo mình làm đúng quy trình.
Cáo kết luận: "Thưa ông chủ, rõ ràng đây là lỗi của người trực tiếp chèo thuyền!"
Cá Sấu đập bàn: "Đuổi Rái Cá! Tuyển người khác giỏi hơn!"
Rái Cá lặng lẽ bước lên bờ. Trước khi đi, anh chỉ nói một câu:
"Ngày trước, tôi dành cả ngày để chèo thuyền. Bây giờ, tôi dành cả ngày để chứng minh với những người không biết chèo rằng tôi đang chèo đúng."
Rái Cá ra đi và chẳng bao lâu sau được một hãng vận tải khác mời về chèo một con tàu lớn hơn, với mức đãi ngộ tốt hơn và quan trọng nhất là được tin tưởng để làm đúng nghề của mình.
Còn Cá Sấu? Hắn lập tức thành lập Ban Cải tổ và Tái cấu trúc hãng vận tải, bổ nhiệm Cáo làm Trưởng ban, Khỉ làm Phó ban, Vẹt phụ trách báo cáo và Rùa giám sát quy trình.
Người quản lý ngày càng đông, cuộc họp ngày càng dài, báo cáo ngày càng đẹp. Chỉ có một việc chẳng ai làm được: Đưa con tàu tiến về phía trước.
Cuối cùng, con tàu chìm hẳn. Hãng vận tải phá sản.
Còn Cáo, Khỉ, Vẹt và Rùa? Chúng đã nhanh chân tìm được những con tàu khác để tiếp tục... làm quản lý.
BÀI HỌC VỀ LÃNH ĐẠO
Doanh nghiệp cần hệ thống quản trị, nhưng quản trị không có nghĩa là dựng thêm nhiều tầng giám sát để trói tay người làm được việc.
Kẻ xu nịnh nguy hiểm nhất là kẻ biết biến nỗi sợ mất kiểm soát của lãnh đạo thành quyền lực của mình.
Và bi kịch lớn nhất của một doanh nghiệp không phải là thiếu người tài, mà là người tài lần lượt ra đi, còn những kẻ chỉ biết họp hành, báo cáo và xu nịnh thì ngày càng thăng tiến.
Đáng sợ nhất là khi con tàu sắp chìm, ông chủ vẫn tin mình đang quản trị rất tốt, vì xung quanh ai cũng gật đầu.
Muốn trao đổi trực tiếp với anh Quý?
Các buổi workshop là nơi anh Quý chia sẻ sâu hơn và trả lời câu hỏi của anh chị.


